තොරතුරු, රටා, කතන්දර හා නිවුටන්

         සිංහල ලිත් ඉලක්කම්

තොරතුරු, රටා, කතන්දර හා නිවුටන්

මිනිසුන් කරන ප්‍රධාන කාර්යය දෙකක් නම් තොරතුරු එකතු කිරීම හා කතන්දර හැදීමයි. මේ දෙක අතර සම්බන්ධයක් ද තියෙනවා. තොරතුරු එකතු කරන්න බැහැ කතන්දරයක් නැතිව. එ වගේ ම කතන්දරයක් හදන්න බැහැ තොරතුරු නැතිව. ඒ අතර මිනිසුන් රටා හඳුනා ගැනීම ද කරනවා. රටා හඳුනා ගැනීම කතන්දරයක් හැදීමේ දී ඉවහල් වෙනවා. එය සාධාරණීකරණය සමග බැඳී තියෙනවා. 

මම දැන ගතිමි මම සැක කෙළෙමි

    සිංහල ලිත් ඉලක්කම් 

මම දැන ගතිමි මම සැක කෙළෙමි

බටහිර විද්‍යාවේ නිතර කියැවෙන දෙයක් තමයි යම්කිසි සංසිද්ධියක් නැවත නැවතත් පරීක්‍ෂණයට ලක් කිරීමට හැකි විය යුතු බව.  යම් කිසි පරීක්‍ෂණයක් අද කළත් හෙට කළත් ලන්ඩනයේ කළත් මොස්කව්හි කළත් එක ම ප්‍රතිඵලයක් ලබා දිය යුතු ය යන්නත් ඒ සමග කියැවෙනවා. මේ තමයි ඊනියා සාධාරණීත්වය නැත්නම් පොදු බව. ඒ සිද්ධිවල පොදු බව තේරුම් ගෙන ඒ සඳහා තමයි කතන්දර ගොතන්නෙ. එහෙමත් නැත්නම් ඊනියා ප්‍රවාද ගොඩ නගන්නෙ. ප්‍රවාදයක් කියන්නෙ කතන්දරයක්. 

කතන්දර

කතන්දර

මට කලකට පසුව ගිය සතියේ පඬියකු මුණ ගැසුණා. ඔහු කලක් චින්තන පර්ෂදයේ ද සිටියා. එහෙත් පසුව ඔහු ඉවත් වී ගියා. පසුගිය සතියේ දෙවරක් ම ඔහු මා මුණ ගැසීමට පැමිණියා. අප ටිකක් කතා කළා. එහෙත් ඔහුට වෙනත් අරමුණක් ඇති බව කලකට පසුවත් පෙනී ගියා.

විද්‍යා කතන්දර හා යථාර්ථය

විද්‍යා කතන්දර හා යථාර්ථය

පසුගිය පෙබරවාරි 18 වැනි දා නිව් සයන්ටිස්ට් සඟරාවේ කතෘට ලිපි පිටුවේ එංගලන්තයේ බ්‍රිස්ටල් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි කෘත්‍රීම බුද්ධිය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වූ නෙලො ක්‍රිස්ටියානිනි පහත සඳහන් ප්‍රකාශය කර තිබෙනවා. “Our need for causal explanations seems to be similar to our need to tell stories about what we perceive”  (හේතුක පැහැදිලි කිරීම් සඳහා අපට වූ අවශ්‍යතාව අප සංජානනය කරන දේ ගැන කතන්දර කීමට අපට වූ අවශ්‍යතාවට සමරූප වෙයි). මේ ප්‍රකාශය බටහිර විද්‍යාවේ කෙරෙන්නේ අපේ සංජානන තේරුම් ගැනීමට කතන්දර ගෙතීම යන ප්‍රකාශයට බොහෝ ඈතින්  බව පැහැදිලි නමුත් බටහිරයන්ගේ මෙවැනි ප්‍රකාශ වුවත් මෙරට ඊනියා විද්‍යාඥයන් බොහෝ දෙනාට ආගන්තුක විය හැකි ය.